Kinh doanh online, thương mại điện tử và nhập hàng là ba mảnh ghép mà chúng tôi hay được hỏi nhiều nhất khi có bạn mới bắt đầu mở shop. Nhiều người nghĩ chỉ cần đăng vài tấm hình lên mạng xã hội là bán được hàng. Thực tế phức tạp hơn một chút. Trong bài này, đội ngũ chúng tôi sẽ gom lại những gì mình đã trải qua, từ lúc loay hoay chọn nguồn hàng cho đến lúc vận hành shop trơn tru, để bạn đỡ mất thời gian thử sai.
Kinh doanh online là gì và vì sao nhiều người chọn con đường này
Nói đơn giản, kinh doanh online là hình thức bán sản phẩm hoặc dịch vụ thông qua các kênh số thay vì mở cửa hàng vật lý. Bạn có thể bán qua website riêng, qua sàn thương mại điện tử, hoặc qua mạng xã hội. Điểm chung là khách hàng đặt mua mà không cần bước chân vào một địa điểm cụ thể.
Sức hút của mô hình này nằm ở chi phí khởi đầu thấp hơn hẳn so với thuê mặt bằng. Chúng tôi từng chứng kiến nhiều bạn trẻ bắt đầu chỉ với một chiếc điện thoại và vài trăm nghìn tiền hàng mẫu. Sau vài tháng, họ đã có đơn đều đặn mỗi ngày. Tất nhiên không phải ai cũng thành công nhanh như vậy, nhưng rào cản gia nhập thấp thật sự là lợi thế lớn.
Một điều chúng tôi muốn nhấn mạnh: kinh doanh online không có nghĩa là dễ dàng hơn kinh doanh truyền thống. Bạn vẫn phải hiểu sản phẩm, hiểu khách hàng, và quản lý dòng tiền cẩn thận. Chỉ là công cụ hỗ trợ đã thay đổi, còn bản chất kinh doanh vẫn giữ nguyên.
Thương mại điện tử: chọn đúng kênh mới tận dụng được lợi thế
Thương mại điện tử là khái niệm rộng hơn, bao gồm cả việc bán hàng qua sàn lớn như Shopee, Lazada, Tiki lẫn việc tự xây dựng hệ thống bán hàng riêng. Mỗi kênh có ưu nhược điểm khác nhau, và chúng tôi khuyên bạn nên hiểu rõ trước khi dồn toàn bộ nguồn lực vào một chỗ.
Bán trên sàn thương mại điện tử
Ưu điểm lớn nhất của sàn là lượng khách có sẵn. Bạn không cần tốn quá nhiều công sức kéo traffic từ đầu vì sàn đã làm marketing cho cả hệ sinh thái. Đổi lại, bạn phải cạnh tranh giá trực tiếp với hàng trăm shop khác bán cùng sản phẩm, và tỷ lệ chiết khấu cho sàn cũng không hề nhỏ.
Chúng tôi từng làm việc với một khách hàng chuyên bán phụ kiện điện thoại trên sàn. Ban đầu đơn hàng khá tốt, nhưng biên lợi nhuận mỏng dần vì phải chạy quảng cáo nội sàn liên tục để giữ vị trí hiển thị. Đây là điều nhiều người mới không lường trước.
Xây dựng website bán hàng riêng
Có một kênh riêng giúp bạn chủ động hơn về thương hiệu, dữ liệu khách hàng và chính sách giá. Đây cũng là lý do nhiều shop sau một thời gian bán trên sàn đã quyết định đầu tư thêm website. Nếu bạn quan tâm đến việc xây dựng một trang bán hàng chuẩn chỉnh, có thể tham khảo thêm kinh nghiệm mà chúng tôi từng chia sẻ trong bài thiết kế website bán sách online chuẩn SEO, vì nguyên tắc tối ưu trải nghiệm người dùng và cấu trúc trang áp dụng được cho hầu hết ngành hàng chứ không riêng gì sách.
Một website tốt cần tốc độ tải nhanh, giao diện dễ thao tác trên điện thoại, và quy trình thanh toán không quá rườm rà. Chúng tôi thấy nhiều shop mất khách ngay ở bước cuối cùng chỉ vì form đặt hàng bắt nhập quá nhiều thông tin không cần thiết.
Nhập hàng: khâu quyết định biên lợi nhuận của cả mô hình
Nếu chọn kênh bán là bộ mặt, thì nhập hàng chính là phần cốt lõi quyết định bạn có sống được với nghề hay không. Giá nhập rẻ hơn đối thủ một chút thôi cũng đủ tạo lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Nhập hàng trong nước
Ưu điểm là thời gian giao hàng nhanh, dễ đổi trả khi có lỗi, và bạn có thể trực tiếp kiểm tra chất lượng trước khi lấy số lượng lớn. Nhược điểm là giá gốc thường cao hơn so với nhập trực tiếp từ nước ngoài, đặc biệt với các mặt hàng công nghệ, phụ kiện hay đồ gia dụng.
Nhập hàng Trung Quốc: chính ngạch hay tiểu ngạch
Đây là chủ đề chúng tôi nhận được câu hỏi nhiều nhất. Nhập hàng Trung Quốc theo đường chính ngạch có đầy đủ hóa đơn, chứng từ, thuế được đóng minh bạch, phù hợp với những bạn muốn kinh doanh lâu dài và mở rộng quy mô. Đường tiểu ngạch chi phí thấp hơn nhưng rủi ro về hàng hóa bị giữ ở cửa khẩu, hoặc không có giấy tờ hợp lệ khi cần xuất hóa đơn cho khách doanh nghiệp.
Lời khuyên của chúng tôi là nếu bạn mới bắt đầu với số vốn nhỏ, có thể thử tiểu ngạch để test thị trường trước. Khi đơn hàng đã ổn định và bạn muốn phát triển bài bản, chuyển dần sang chính ngạch sẽ an toàn hơn về lâu dài, nhất là khi làm việc với các đối tác cần hóa đơn đỏ.
Chuẩn bị kiến thức trước khi lao vào thị trường
Trước khi bỏ tiền nhập lô hàng đầu tiên, chúng tôi luôn khuyên bạn dành thời gian đọc và học hỏi từ những người đi trước. Có rất nhiều đầu sách hay giúp bạn hình dung rõ mô hình kinh doanh online trước khi va vấp thực tế. Chúng tôi từng tổng hợp một bài khá chi tiết về những quyển sách kinh doanh online đáng đọc, trong đó có nhiều cuốn giúp bạn hiểu cách xây dựng hệ thống bán hàng bền vững thay vì chạy theo trào lưu ngắn hạn.
Nếu bạn thích những cuốn sách đi sâu vào chiến lược xây dựng doanh nghiệp trực tuyến quy mô nhỏ, cuốn Bí Mật Dotcom là một lựa chọn mà đội ngũ chúng tôi hay giới thiệu cho khách hàng mới bắt đầu, vì cách trình bày dễ hiểu và có nhiều ví dụ thực tế về mô hình phễu bán hàng.
Vận hành hằng ngày: kho, vận chuyển và chăm sóc khách hàng
Bán được hàng chỉ là bước đầu. Vận hành mượt mà mới là thứ giữ chân khách quay lại lần sau. Chúng tôi để ý thấy phần lớn shop nhỏ gặp khó khăn ở khâu quản lý tồn kho, vì làm thủ công bằng excel dễ nhầm số lượng, dẫn đến nhận đơn nhưng hết hàng.
Về vận chuyển, nên làm việc với ít nhất hai đơn vị giao hàng để có phương án dự phòng khi một bên chậm trễ vào mùa cao điểm. Chi phí ship cũng nên được tính toán kỹ vào giá bán ngay từ đầu, tránh trường hợp càng bán càng lỗ vì phí vận chuyển ăn hết lợi nhuận.
Chăm sóc khách hàng sau bán cũng quan trọng không kém lúc chốt đơn. Một tin nhắn hỏi thăm sau khi khách nhận hàng, một chính sách đổi trả rõ ràng, đều giúp tăng tỷ lệ khách quay lại mua lần hai. Đây là điều chúng tôi rút ra sau nhiều lần đồng hành cùng các shop online, kể cả những shop bán mặt hàng tưởng chừng ít liên quan như ghế văn phòng. Bạn có thể tham khảo thêm kinh nghiệm đặt mua ghế văn phòng online chất lượng mà chúng tôi từng tổng hợp, vì góc nhìn từ phía người mua cũng giúp người bán hiểu khách hàng của mình đang lo lắng điều gì trước khi đặt hàng.
Một case thực tế đội ngũ chúng tôi từng đồng hành
Cách đây một thời gian, chúng tôi hỗ trợ một bạn khách hàng chuyển từ bán hàng trên mạng xã hội sang mô hình thương mại điện tử bài bản hơn. Ban đầu bạn ấy nhập hàng nhỏ lẻ từ Trung Quốc qua trung gian, giá đội lên khá nhiều so với giá gốc.
Sau khi tìm hiểu kỹ về quy trình nhập hàng chính ngạch và tự làm việc trực tiếp với xưởng sản xuất, chi phí đầu vào giảm đáng kể. Cộng thêm việc đầu tư một website bán hàng tối ưu tốc độ tải và giao diện di động, tỷ lệ khách quay lại mua thêm cũng tăng lên rõ rệt. Đây là minh chứng cho việc kết hợp cả ba yếu tố kinh doanh online, thương mại điện tử và nhập hàng đúng cách sẽ tạo ra hiệu quả cộng hưởng, chứ không chỉ làm tốt một khâu riêng lẻ.
Những sai lầm phổ biến chúng tôi thường gặp
Một sai lầm hay gặp là đổ hết vốn vào một lô hàng lớn ngay từ đầu vì tưởng giá rẻ khi mua số lượng nhiều. Thực tế nếu chưa test được nhu cầu thị trường, hàng tồn sẽ chôn vốn rất lâu.
- Nhập hàng theo cảm tính, không khảo sát nhu cầu thực tế trước khi đặt số lượng lớn.
- Không tính đủ chi phí ẩn như phí vận chuyển quốc tế, thuế nhập khẩu, phí lưu kho khi làm việc với đơn vị nhập hàng Trung Quốc.
- Bỏ qua việc xây dựng kênh bán hàng riêng, phụ thuộc hoàn toàn vào một sàn thương mại điện tử duy nhất.
Ngoài ra, nhiều bạn cũng bỏ quên yếu tố công nghệ hỗ trợ vận hành. Một website tối ưu, một hệ thống quản lý đơn hàng gọn nhẹ, đều giúp tiết kiệm thời gian đáng kể khi đơn hàng bắt đầu tăng lên mỗi ngày. Bạn có thể tìm thêm nhiều bài viết về công nghệ và giải pháp số cho doanh nghiệp nhỏ trên trang chủ của chúng tôi, nơi chúng tôi tổng hợp khá nhiều kinh nghiệm thực chiến tương tự.
Kinh doanh online, thương mại điện tử và nhập hàng là hành trình dài chứ không phải công thức làm giàu nhanh. Chúng tôi tin rằng nếu bạn chịu khó học hỏi, chọn đúng nguồn hàng, đầu tư nghiêm túc cho kênh bán và không ngại điều chỉnh khi thị trường thay đổi, cơ hội thành công sẽ đến sớm hơn bạn nghĩ. Chúc bạn sớm tìm được mô hình phù hợp với chính mình.