Kinh doanh online, thương mại điện tử và nhập hàng là ba cụm từ chúng tôi nhắc đi nhắc lại mỗi lần ngồi tư vấn cho một chủ shop mới mở. Đội ngũ chúng tôi đã đồng hành với đủ kiểu khách hàng, từ người chỉ có một trang mạng xã hội cá nhân đến đơn vị đã có kho riêng. Qua từng ca tư vấn, chúng tôi nhận ra một điều khá rõ: người hiểu đúng bản chất thương mại điện tử và biết nhập hàng có tính toán mới trụ được lâu trong ngành. Bài viết này là những gì bên mình đúc kết từ thực tế.
Kinh doanh online là gì và vì sao nhiều người chọn con đường này
Nói ngắn gọn, kinh doanh online là hình thức bán hàng qua các kênh số. Đó có thể là website riêng, sàn thương mại điện tử, mạng xã hội hay ứng dụng di động. Người mua không cần đến cửa hàng. Người bán cũng không cần thuê mặt bằng lớn. Nhờ vậy chi phí khởi đầu thấp hơn nhiều so với mở cửa hàng truyền thống.
Chúng tôi từng tư vấn cho một bạn khởi nghiệp chỉ với chiếc điện thoại cũ và trang Facebook cá nhân. Ba tháng sau, bạn ấy đã có đơn hàng đều đặn mỗi ngày, vốn ban đầu chưa tới mười triệu đồng. Câu chuyện này cho thấy rào cản gia nhập ngành đã giảm đi rất nhiều.
Tuy vậy, dễ bắt đầu không có nghĩa là dễ thành công. Chúng tôi chứng kiến khá nhiều người bỏ cuộc chỉ sau vài tháng. Lý do thường không nằm ở thiếu ý tưởng. Phần lớn là vì không hiểu vòng quay vốn, không biết quản lý tồn kho, hoặc chọn sai nguồn hàng ngay từ đầu. Vì thế, chúng tôi muốn đi sâu vào từng khâu, thay vì nói chung chung.
Thương mại điện tử là sân chơi rộng nhưng phải hiểu luật chơi
Thương mại điện tử không chỉ là đăng sản phẩm lên một sàn nào đó. Nó bao gồm cách xây dựng thương hiệu, chăm sóc khách hàng, xử lý đơn và phân tích dữ liệu bán hàng để ra quyết định. Nhiều shop mới chỉ chăm chăm đăng bài mà quên phần vận hành phía sau. Kết quả là bán được hàng nhưng cuối tháng vẫn không có lãi.
Một sai lầm khá phổ biến là chọn sai kênh bán. Có sản phẩm hợp với sàn vì khách quen mua theo thói quen sẵn có. Nhưng cũng có sản phẩm bán tốt hơn hẳn trên website riêng, vì cần tư vấn kỹ, cần hình ảnh chi tiết hoặc cần xây lòng tin lâu dài. Chúng tôi từng thấy một đơn vị bán sách chuyên ngành chuyển từ sàn sang website riêng, và doanh thu tăng gấp đôi chỉ sau vài tháng. Lý do khá đơn giản: khách của họ cần đọc mô tả kỹ trước khi quyết định mua.
Nếu bạn đang cân nhắc xây kênh bán hàng riêng cho sản phẩm cần tư vấn sâu, đội ngũ chúng tôi từng phân tích khá kỹ cách làm website bán sách chuẩn SEO. Cách tiếp cận đó áp dụng được cho nhiều ngành hàng khác.
Nhập hàng là khâu âm thầm quyết định lợi nhuận
Nếu thương mại điện tử là phần nổi, thì nhập hàng là phần chìm quyết định bạn có lãi hay không. Có không ít trường hợp bán rất chạy nhưng cuối tháng tính sổ lại lỗ. Nguyên nhân thường nằm ở giá nhập chưa tối ưu, hoặc chi phí vận chuyển cao hơn dự tính ban đầu.
Hiện có hai hướng nhập hàng phổ biến: nhập trong nước và nhập từ nước ngoài, trong đó Trung Quốc là nguồn phổ biến nhất. Nhập trong nước thường nhanh và ít rủi ro pháp lý, nhưng giá vốn khó cạnh tranh. Nhập hàng Trung Quốc theo đường chính ngạch thường cho giá tốt hơn và mẫu mã đa dạng hơn. Đổi lại, bạn phải hiểu quy trình thông quan, thuế nhập khẩu và thời gian vận chuyển thực tế, chứ không chỉ nhìn giá niêm yết trên trang đặt hàng.
Chúng tôi luôn khuyên người mới nên thử nhập số lượng nhỏ trước, để kiểm tra chất lượng và độ ổn định của nhà cung cấp. Đừng vì ham giá rẻ mà ôm số lượng lớn ngay từ đơn đầu tiên. Một khách hàng của chúng tôi từng mất gần nửa số vốn chỉ vì tin lời hứa của một xưởng gia công lạ mà chưa từng đặt mẫu. Sau lần đó, họ chuyển sang quy trình đặt mẫu, kiểm hàng thực tế rồi mới ký hợp đồng số lượng lớn, và tình hình ổn định hẳn.
Nguyên tắc chọn nguồn hàng đáng tin cậy cũng áp dụng cho nhiều ngành đặc thù. Chúng tôi từng chia sẻ khá cặn kẽ về việc có nên mua phụ tùng xe máy online hay không, và phần lớn nguyên tắc trong bài đó dùng được cho việc nhập hàng kinh doanh nói chung.
Xây dựng niềm tin khi khách không thể cầm sản phẩm trên tay
Khách mua online không nhìn thấy sản phẩm thật, cũng không được cầm nắm trước khi trả tiền. Vì vậy niềm tin là thứ quyết định họ có bấm nút đặt hàng hay không, nhiều khi quan trọng hơn cả mức giá.
Chúng tôi thường nhắc khách hàng chú ý ba điểm khi xây kênh bán online. Hình ảnh sản phẩm cần rõ nét và chụp trong ánh sáng ổn định. Mô tả phải trung thực, không phóng đại công dụng, kể cả nói rõ những nhược điểm nhỏ. Và tin nhắn cần được phản hồi nhanh, nhất là vào buổi tối và giờ nghỉ trưa, lúc khách hay hỏi mua nhất.
Chúng tôi từng thấy sự khác biệt rõ rệt về tỷ lệ chuyển đổi giữa gian hàng đầu tư ảnh chuyên nghiệp và gian hàng chỉ chụp tạm bằng điện thoại. Có trường hợp chênh lệch gấp đôi chỉ nhờ đổi bộ ảnh sản phẩm. Chính sách đổi trả rõ ràng cũng quan trọng không kém. Khi chính sách được công khai ngay trên trang sản phẩm, nhiều khách bớt được nỗi lo mua phải hàng không đúng mô tả.
Quản lý dòng tiền, bài toán ít ai để ý lúc mới bắt đầu
Nhiều bạn mới kinh doanh online chỉ nhìn vào doanh thu. Dòng tiền thực tế lại là chuyện khác. Bán được nhiều đơn không đồng nghĩa với có tiền mặt trong tay, nhất là khi bạn phải ứng vốn nhập hàng trước rồi mới thu tiền về sau vài tuần.
Chúng tôi từng gặp một shop thời trang tăng trưởng doanh số rất nhanh nhưng lại thiếu tiền để nhập đợt hàng tiếp theo, vì vốn đang nằm ở hàng tồn kho và công nợ với sàn. Bài học khá đơn giản: luôn giữ một khoản dự phòng và không dồn hết vốn vào một đợt nhập quá lớn.
Theo dõi sổ sách, dù chỉ bằng một bảng tính đơn giản, cũng giúp bạn nhìn rõ tiền đang chảy đi đâu. Nhiều chủ shop nhỏ bỏ qua bước này vì nghĩ quy mô còn nhỏ. Đây lại chính là thói quen giúp họ mở rộng an toàn hơn về sau.
Học từ người đi trước để đỡ mất tiền học phí
Không ít bạn trẻ chọn cách tự mày mò khi khởi nghiệp. Cách đó không sai, nhưng sẽ tốn thời gian hơn nếu thiếu định hướng ngay từ đầu. Đọc kinh nghiệm của người đi trước, kể cả qua sách vở, giúp bạn tránh được nhiều bẫy mà người mới hay gặp phải.
Đội ngũ chúng tôi từng tổng hợp những cuốn sách hay về kinh doanh online mà thấy hữu ích cho người mới, trải từ tư duy xây thương hiệu đến cách vận hành cửa hàng số. Bên cạnh đó, bạn cũng có thể tham khảo thêm tại chuyên trang chia sẻ kinh nghiệm công nghệ và kinh doanh online của chúng tôi để cập nhật góc nhìn theo từng giai đoạn thị trường.
Vài lưu ý trước khi bắt tay vào làm
Kinh doanh online, thương mại điện tử và nhập hàng là ba mảnh ghép không thể tách rời nếu bạn muốn xây mô hình bán hàng bền vững. Bỏ qua bất kỳ mảnh nào cũng khiến bức tranh lệch lạc, dù bạn giỏi đến đâu ở hai mảnh còn lại.
Theo chúng tôi, cách an toàn nhất để đi đường dài là khởi đầu nhỏ, học từ từng đơn hàng thực tế và luôn cẩn trọng với dòng tiền. Mỗi bài học dọc đường, dù nhỏ đến đâu, cũng giúp bạn tiết kiệm chi phí và thời gian về sau. Đội ngũ chúng tôi sẵn sàng đồng hành cùng bạn từ những bước tư vấn đầu tiên đến khi tự tin vận hành cửa hàng của riêng mình.